Prawidłowy rozwój mowy przedszkolaka

PRAWIDŁOWY ROZWÓJ MOWY
 PRZEDSZKOLAKA (3-7 LAT)
 
 
 

TRZYLATEK

Charakterystyka:

Wymawiane głoski:

 

  • rozumie wypowiedzi innych, jeżeli ich treść mieści się w granicach doświadczeń dziecka,  tj. wskazuje części twarzy, ciała, części zabawek, przynosi przedmioty, próbuje wykonywać codzienne czynności według podanych instrukcji słownych,                                 pytane – podaje swoje imię;

 

  •  buduje poprawne trzy-, czterowyrazowe zdania;

 

  • pojawiają się kategorie gramatyczne, choć często jeszcze występują nieprawidłowe formy;

 

  • rozróżnia poprawną wymowę, ale nie zawsze potrafi prawidłowo ją wyartykułować;

 

  • używa przyimków;

 

  • wie, kiedy powiedzieć: "Dzień dobry", "Dziękuję", "Przepraszam";

 

  • słucha uważnie bajek;

 

  • bawi się tematycznie z rówieśnikami                      (np. w policjantów, dom, przedszkole);

 

  • zasób słownictwa – 1000 słów.

 

 

  • wszystkie samogłoski (a, o, u, e, i, y, ą, ę)

 

  • tzw. łatwe spółgłoski (p, b, m, f, w,               ś, ź, ć, dź, ń, j, k, g, ki, gi, ch, t, d, n, l )

 

  • wszystkie dźwięki poza głoskami syczącymi (s, z, c, dz), szumiącymi (sz, ż, cz, dż)  i głoską [r];

 

  • trzylatek ma jeszcze prawo wymawiać spółgłoski dźwięczne z niepełną dźwięcznością, a nawet bezdźwięcznie np. fota, zamiast woda. Dziecko 3-letnie zaczyna śmielej posługiwać się zdaniami złożonymi.

 
 

 
 
 
 
 
 
 

CZTEROLATEK

Charakterystyka:

Wymawiane głoski:

 

  • wykonuje coraz bardziej skomplikowane polecenia, np. zawierające wyrażenia przyimkowe;

 

  •  rozpoznaje kolory;

 

  • mówi o wydarzeniach przyszłych i przeszłych;

 

  • pyta o prawidłową postać wymawianiową               lub gramatyczną danego wyrazu, a także o znaczenie nowych dla niego słów;

 

  •  tworzy neologizmy, tj. formy analogiczne                 do popularnie stosowanych środków językowych;

 

  • jest w okresie pytań: Dlaczego?;

 

  • posiada coraz bogatsze słownictwo;

 

  • używa wyrazów nazywających cechy (przymiotników i przysłówków);

 

  • posługuje się zdaniami złożonymi;

 

  • zaczyna wypowiadać słowa podkreślające przeżywane emocje (np. wspaniale!, świetnie!, ojej..., super!);

 

  • rozumie i nazywa związki przyczynowo- skutkowe.

 

 

  • wymawia wszystkie głoski języka polskiego prócz [sz, ż, cz, dż, r];

 

  • przed ukończeniem 3 lat i 8 miesięcy wiele dzieci zamienia [r] na [j];

 

  • czterolatek nie powinien zamieniać [t, d] na [k, g] lub odwrotnie, może jednak zamieniać spółgłoski [sz, ż, cz, dż] na [s, z, c, dz]

 
 
 

 
 
 
 

PIĘCIOLATEK

Charakterystyka:

Wymawiane głoski:

 

  • wypowiada się w kilku zdaniach, utrzymując kolejność zdarzeń i zależność przyczynowo-skutkową opowiadania;

 

  • wyjaśnia znaczenie słów;

 

  • opisuje przedmioty, wymieniając ich cechy                    i zastosowanie;

 

  • w mowie zanikają formy agramatyczne,                       a uruchamia się autokorekcja.

 

 

  • wymawia wszystkie głoski języka polskiego w tym głoski szumiące [sz, ż, cz, dż] prócz głoski [r], która może się już pojawiać;

 

  • głoska [r] może być jeszcze zastępowana przez głoskę [l];

 

  • zasób słownictwa – około 2000 słów

 
 

SZCZEŚCIOLATEK

Charakterystyka:

Wymawiane głoski:

 

  • powinien zakończyć się proces opanowywania poprawnej artykulacji;

 

  • dziecko powinno dysponować całym inwentarzem dźwiękowym języka, którym posługuje się jego otoczenie;

 

  • przez całe życie ma miejsce dalsze wzbogacanie słownictwa wynikające z rozwoju cywilizacji oraz poszerzanie zasobu fonemów wynikające z nauki języków obcych.

 

 

  • powinien poprawnie wymawiać wszystkie głoski języka polskiego, w tym głoskę [r];

 

  • mogą zdarzać się jeszcze pomyłki, ale powinny być one coraz rzadsze;

 

  • zasób słownictwa – od 3000 do 4500 słów.

 

 
 

SIEDMIOTATEK

Dziecko, które idzie do pierwszej klasy szkoły podstawowej powinno wymawiać prawidłowo wszystkie głoski języka polskiego, posiadać bogate słownictwo dotyczące jego życia, otoczenia, umieć budować poprawne pod względem gramatycznym i logicznym zdania.
Do około dziesiątego roku życia mowa dziecka będzie nabierała cech „mowy dojrzałej”.
 

Bibliografia:
D.Emiluta-Rozya, Wspomaganie rozwoju mowy dziecka w wieku przedszkolnym,  CMPP-P MEN, Warszawa 1994 .
 
Opracowanie:
Logopeda Jolanta Idzikowska